Айнур Нурадил из Алматы работала в Академии наук, а затем придумала мобильное приложение AR Sana. Этот сервис помогает казахоязычным детям развивать речь – с помощью ИИ и дополненной реальности. Команда уже создала собственную ИИ-модель на базе детских голосов и готовит сервис к запуску.
Для совместного проекта Digital Business и Astana Hub«100 стартап-историй Центральной Евразии» Айнур рассказала, как продала идею логопедическому центру еще до запуска продукта и смогла в лифте за пару минут пропитчить проект министру ИИ и цифрового развития Жаслану Мадиеву. Поговорили также о том, почему готовая ИИ-модель за $70 тыс. не подошла казахстанскому стартапу и как команда выиграла более 15 млн тенге в различных акселерационных программах.
«Логопедический центр заплатил 89 тысяч тенге еще до запуска продукта»
— Расскажите о себе. Чем занимались до стартапа?
— Я из Алматы. Как и вся моя семья, заканчивала физико-математическую гимназию. У нас уже три поколения преподавателей — магистры, PhD, доктора и академики. После бакалавриата по ИТ-специальности пошла работать в Академию наук – в лабораторию анализа и моделирования информационных процессов в Институте информационных и вычислительных технологий. Направление — анализ текстовых данных. Потом начала заниматься машинным зрением.
Позже поехала учиться по программе «Болашак» в Нью-Йоркский Университет по специальности «Design & Media». Когда вернулась в Казахстан, стала работать старшим лектором в Astana IT University. Больше всего нравилось вести дипломные работы и проекты. Постепенно появилось желание сделать что-то свое. Так пришла к мысли запустить AR Sana — мобильное приложение, которое в игровой форме помогает детям развивать речь.
— Как появилась идея?
— Когда училась в США, моему сыну только исполнилось 3 года. Сперва он говорил только на казахском, но наши соотечественники в Нью-Йорке в основном используют русский для общения между собой. Из-за этого ребенок стал забывать родной язык. По возвращении на родину через 2 года сложные казахские буквы сын уже не выговаривал правильно. Тогда захотела сделать платформу по обучению детей государственному языку.
Пришла в Astana Hub, чтобы проверить идею продукта и показать его экспертам. Так случайно наткнулась на инкубационную программу Startup Garage 2025. Отправила презентацию — и меня приняли. Там с нами работали трекеры и десятки экспертов. Даниил Мацкевич (сооснователь площадки по аренде помещений для мероприятий Squares.kz — прим. Digital Business) сказал, что мой проект трудно назвать стартапом. Условно, если бы Duolingo добавил казахский язык, то моя задумка сразу потеряла бы актуальность. Стала разбираться в том, что собой должен представлять стартап, и начала с глубинных интервью с родителями.
Во время обсуждений пришла к тому, что есть более важная проблема — задержка речи у детей. Каждый четвертый родитель говорил о ней. Так появилась идея мобильной платформы, где дошколята будут делать логопедические упражнения для развития речи. Сначала в партнерстве с логопедами выстроили методологию, а на ее базе начали создавать приложение с геймификацией. За правильностью выполнения должна была следить нейросеть.
– С чего начали действовать?
– С исследования проблемы. Для этого обошла десятки логопедических центров: нужно было изучить востребованность такого приложения. Просто наугад пришла в один — и продала концепт на уровне идеи за 89 тысяч тенге. Сумма была случайной: на тот момент о финансовой стороне еще не думала. Стало понятно, что специалисты готовы платить за приложение.
Для разработки проекта потребовалась команда, и собирать ее решила через Instagram. Просто написала: «Есть вот такая идея, кто хочет присоединиться?». Откликнулись мои студенты-дипломники из Astana IT University. Они до сих пор работают в стартапе. Нас как собралось 5 человек, так и идем вместе. Галымбек (CTO) — главный разработчик игровых механик, Нурай (COO) — операционный менеджер, Самир — 3D-художник, Бибимариям — аудиодизайнер и SMM в одном лице. Также есть ребята, работающие на полставки и аутсорсе.
«Побежала за министром и запрыгнула в лифт, чтобы рассказать о проекте»
— Как приложение помогает развивать речь?
— AR Sana — это платформа, состоящая из двух направлений.
AR Sana App – мобильное приложение в виде игр с набором заданий. Ребенок смотрит в экран телефона, видит себя и свою комнату, а приложение «дополняет реальность», то есть добавляет в изображение виртуальных героев и задания. Персонаж может показать упражнение (подуть на экран, свернуть язык в трубочку), и ребенок повторяет его перед камерой. Если получилось правильно, игра двигается дальше.
За правильностью упражнений следят системы искусственного интеллекта, распознавания речи и движения лица. Всего у нас планируется 350 игр, сейчас готово более 80.
AR Sana Lab — веб-платформа для логопедов и специалистов, где они могут следить за прогрессом ребенка, получать данные о домашних заданиях детей в виде графиков и готовых отчетов. Если ребенок не прошел определенный уровень, то логопеды могут смягчать сложность. Важно: мы не позиционируем AR Sana как замену специалисту. Только берем на себя домашние задания и являемся дополнительным инструментом.
В названии зашили несколько смыслов. AR — технология дополненной реальности, которую используем. Sana — интеллект на казахском. А уже все вместе, «ар сана» — честь, достоинство. Это то, чем наша команда руководствуется в работе: делать все во благо.
— С какого возраста можно заниматься?
— С полутора лет. В таком возрасте должны начаться попытки сказать слова, фразы, назвать какой-либо предмет, глаголы вида «дай», «покажи», «хочу». Если навыки формируются медленнее, полезно обратить на это внимание и проконсультироваться со специалистом. Для малышей даем задания на запуск речи, а для ребят постарше — на произношение и развитие связной речи.
– Как выглядят уроки?
– Задания длятся от 7 до 13 минут. Используем игровые механики. Считается, что обучение peer-to-peer (метод, при котором люди из одной социальной группы обучают друг друга – прим. Digital Business) наиболее эффективно: поэтому дети взаимодействуют в AR Sana не со взрослым преподавателем, а с их ровесницей – виртуальной девочкой Саной.
Придумали ей подробную биографию: характер, часто используемые слова и привычки, даже знак зодиака. У нее черты лидера — ведет вперед, не боится трудностей. Кроме Саны есть еще три персонажа: логопед, Амиртай и Есен.
— За тем, как ребенок произносит звуки, следит нейросеть. Какую модель используете?
— Существующая казахоязычная модель от ISSAI (Института умных систем и искусственного интеллекта при Назарбаев Университете) обучена на взрослых, поэтому создаем свою ИИ-модель на базе детских голосов с правильным произношением. Чтобы собрать датасет, договаривались со школами, родителями.
Сбор аудиозаписей продвигался медленно, но помог случай. На одном мероприятии в Astana Hub был министр искусственного интеллекта и цифрового развития Казахстана Жаслан Мадиев. После выступления он уходил — я побежала следом и запрыгнула в лифт. И он, и охранники сильно удивились ситуации. Случился буквальный elevator pitch (краткий формат представления продукта — прим. Digital Business) с министром: пока спускались на парковку, успела назвать технические проблемы AR Sana и объяснить, какая помощь нужна. После этого у нас состоялся более подробный разговор о проекте. Я рассказала о технических вызовах AR Sana, необходимости сбора детских голосовых данных и возможной поддержке со стороны образовательных учреждений. Жаслан Хасенович внимательно отнесся к инициативе и сказал, что обсудит этот вопрос с Министерством просвещения.
Вскоре с нами начали связываться образовательные и коррекционные центры — именно тогда проект вышел на новый этап. Благодаря сотрудничеству со школами, логопедами и родителями значительно ускорили сбор речевого датасета для обучения наших ИИ-моделей.
Всего за один месяц удалось собрать более 17 тысяч коротких аудиозаписей детской речи — исключительно с официального согласия родителей и представителей образовательных учреждений. Было принципиально важно соблюдать все этические и юридические стандарты: данные собирались анонимно, без раскрытия личности детей.
Для нас это было не просто про технологии и датасет. Так подтвердили, что родители, специалисты и школы готовы объединяться вокруг идеи ранней помощи детям и создания доступной системы поддержки речевого развития.
Конечно, можно было пойти более простым путем: в США готовая модель распознавания речи на английском языке стоит от $50 до 70 тыс. Но мы нацелены на то, чтобы выпустить продукт именно в Казахстане на государственном языке и только потом масштабироваться за рубежом.
— Когда приложение появится в открытом доступе?
— У нас pre-launch стадия, релиз через 2-3 месяца – в середине лета. Сейчас логопеды из разных центров проверяют AR Sana. Мы уже пилотируемся в центрах Easy Study, ЛогоАзбука и в нескольких школах Астаны, Семея и Алматы, также собираем обратную связь и тестируем практики, которые войдут в первую версию продукта. На старте будет около 150 игровых сценариев.
«Некоторым родителям очень тяжело признавать, что у их ребенка задержка речи»
— Как проект будет зарабатывать?
— У нас B2B2C-модель: логопеды рекомендуют AR Sana родителям. Бесплатная версия приложения включает 5 базовых заданий. Для родителей полный доступ будет стоить $9,99 в месяц.
Отдельно есть Enterprise-подписка для учреждений — логопедических центров, школ и детских садов. Она стоит $1500 в год. В этом случае доступ получает не один родитель, а организация: специалисты могут использовать AR Sana в работе с детьми, подключать несколько учеников, отслеживать их прогресс и давать родителям домашние задания через приложение.
— Что делаете для привлечения клиентов?
— Начинали с холодных звонков в центры, но это не работало: очень редко приглашали даже на разговор. Выяснилось, что самый действенный способ — просто приходить в организацию и искать встречи с руководителями.
Большую роль сыграли медиа: о нас рассказали телеканал «Хабар» и газета «Егемен Казахстан». Логопеды поняли, что мы не мошенники, и нас начали слушать. Также помогало упоминание, что AR Sana использует ИИ. В одном из посланий Касым-Жомарт Токаев говорил о важности развития технологии, и в государственных учреждениях слышали об этом. Когда презентовали продукт и говорили про работу с искусственным интеллектом, интерес со стороны специалистов возрастал.
Сейчас сотрудничаем с 5 центрами и 2 школами — в общей сложности с нами работают более 35 специалистов.
— Как реагируют родители в ответ на рекомендацию от логопедов?
— Многие родители понимают, насколько важны регулярные самостоятельные занятия и ранняя работа с речью ребенка. Но на практике существует другая, гораздо более глубокая проблема — принять сам факт того, что ребенку может быть нужна помощь, бывает очень тяжело эмоционально.
Из-за страха, тревоги или надежды, что «со временем все пройдет само», семьи нередко откладывают обращение к специалистам и теряют драгоценное время раннего развития. Часто на решение родителей влияет и мнение старшего поколения: бабушки и дедушки успокаивают, говоря, что «все дети разные», «заговорит позже» или «всему свое время».
Иногда это действительно так. Но в ряде случаев ранняя поддержка и своевременная диагностика могут сыграть ключевую роль в дальнейшем развитии ребенка. Именно поэтому стараемся говорить о речевом развитии бережно, без чувства стыда или давления на родителей — чтобы помощь воспринималась не как приговор, а как забота о будущем ребенка.
Порой слышим от родителей: как можно заниматься с ребенком через приложение? Но мы не говорим, что AR Sana заменяет логопеда или живое общение. Это дополнительный инструмент: ребенок занимается со специалистом, общается в семье, а приложение помогает регулярно повторять упражнения в игровой форме и закреплять результат.
«Прыгнула в бассейн и питчила проект в очень холодной воде»
— Сколько средств ушло на разработку AR Sana?
— Вкладывала свои средства — 7 млн тенге. Основные расходы — зарплаты программистам и дизайнерам. Но есть и много людей, готовых помогать бесплатно: например, логопеды собирали образцы голосов для обучения ИИ-модели.
Участвуем и в различных акселерационных программах. В общей сложности так выиграли около 15 млн тенге.
— В каких акселераторах участвовали?
— До прихода с идеей в Astana Hub ничего не знала о стартапах. Тогда мы прошли в трехмесячный инкубатор Startup Garage и оказались в топ-15 проектов из 308. Таким образом получили интерес со стороны медиа. Потом заняли второе место на Sales Bootcamp, еще одной трехмесячной программе от Astana Hub. Затем участвовали в Social Startup от NU Impact Foundation и среди 150 стартапов вышли в топ-10 на Demo Day, где получили 10 млн тенге.
Недавно подались на венчурную программу World Bank и на днях получили уведомление, что вышли в финал Demo Day и заняли третье место. Там проект представляет операционный директор Нурай.
Сейчас прохожу в США программу Hero Training от Astana Hub и Draper University в Кремниевой долине. Она сосредоточена на фаундерах, и в этом ее отличие от других, которые держат в фокусе продукт. Обычно предприниматели оказываются в необычных условиях — так организаторы проверяют, как человек ведет себя в нестандартных ситуациях. Например, было мероприятие на улице, температура около +13 градусов, и вдруг известный венчурный инвестор Тим Дрейпер прямо в костюме прыгнул в глубокий бассейн. Я последовала за ним, а затем пропитчила свой продукт – находясь при этом в очень холодной воде. Также мы недавно вернулись с Survival Week, где проходили различные испытания на устойчивость и лидерство.
Тим Дрейпер
— Учитывая участие в американской программе, планируете выходить на этот рынок?
— Однозначно да, но на данном этапе прощупываем рынок. У нас большой фокус на Кремниевую долину: здесь множество предпринимателей, огромное сообщество стартаперов и венчурных компаний, широко развита культура взаимовыручки. Планируем обратиться в несколько логопедических центров и оценить их интерес и остроту проблемы. Нам понадобится другая ИИ-модель, но для английского языка уже есть готовые модели. Но запуск первой версии продукта будем делать в Казахстане.
Қазақ қызы 7 млн теңге ақшасын құйып, балалардың тілін дамытуға арналған стартапты іске қосты
Алматылық Айнұр Нұрәділ бұрын Ғылым академиясында жұмыс істеген. Кейін ол AR Sana атты мобильді қосымша ойлап тапты. Бұл сервис қазақтілді балалардың сөйлеу қабілетін жасанды интеллект пен толықтырылған шынайылық технологиясы арқылы дамытуға көмектеседі. Команда қазір балалардың дауысына негізделген жеке AI моделін жасап, сервисті іске қосуға дайындалып жатыр.
Digital Business пен Astana Hub-тың «Орталық Еуразияның 100 стартап тарихы» бірлескен жобасына берген сұхбатында Айнұр логопедия орталығына өнім әлі шықпай тұрып идеяны қалай сатқанын және ЖИ және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиевке жобасын лифт ішінде бірнеше минутта қалай таныстырып үлгергенін айтып берді. Сондай-ақ ол неге құны 70 мың доллар болатын дайын AI модель қазақстандық стартапқа сәйкес келмегенін және команда түрлі акселерациялық бағдарламалардан 15 млн теңгеден астам қаржы ұтып алғанын да бөлісті.
«Логопедия орталығы өнім шықпай тұрып-ақ 89 мың теңге төлеп қойды»
— Өзіңіз туралы айтып берсеңіз. Стартапқа дейін немен айналыстыңыз?
— Мен Алматыданмын. Отбасымызбен түгел физика-математика бағытындағы гимназияда оқыдық. Біздің әулетте үш буын ұстаз бар: магистрлер, PhD докторлар, ғылым докторлары, академиктер. IT мамандығы бойынша бакалаврды тәмамдаған соң Ғылым академиясына жұмысқа кірдім. Ақпараттық және есептеу технологиялары институтындағы ақпараттық процестерді талдау және модельдеу зертханасында еңбек еттім. Бағытым — мәтіндік деректерді талдау болды. Кейін компьютерлік көру саласына қызыға бастадым.
Одан кейін «Болашақ» бағдарламасымен Нью-Йорк университетіне оқуға түсіп, Design & Media мамандығын меңгердім. Қазақстанға оралған соң Astana IT University-де аға лектор болып жұмыс істедім. Маған әсіресе дипломдық жұмыстар мен жобаларға жетекшілік ету ұнайтын. Біртіндеп өзім бір дүние жасағым келді. Сөйтіп балалардың тілін ойын арқылы дамытуға көмектесетін AR Sana мобильді қосымшасын жасау идеясы келді.
— Идея қайдан туды?
— АҚШ-та оқып жүрген кезде ұлым енді 3 жасқа толған еді. Алғашында тек қазақша сөйлейтін. Бірақ Нью-Йорктегі қандастарымыз көбіне өзара орысша сөйлесетін. Соның әсерінен балам ана тілін ұмыта бастады. Екі жылдан кейін елге оралғанда қазақ тіліндегі күрделі дыбыстарды дұрыс айта алмай қалды. Сол кезде балаларға мемлекеттік тілді үйрететін платформа жасағым келді.
Идеямды тексеріп, мамандарға көрсету үшін Astana Hub-қа бардым. Сол жерде кездейсоқ Startup Garage 2025 инкубациялық бағдарламасына тап болдым. Презентациямды жіберіп едім, қабылдады. Бағдарламада бізбен трекерлер мен ондаған сарапшы жұмыс істеді. Даниил Мацкевич (Squares.kz іс-шара алаңдарын жалға беру сервисінің тең құрылтайшысы — Digital Business ескерт.) менің жобамды стартап деу қиын екенін айтты. Мысалы, ертең Duolingo қазақ тілін қосса, менің жобам өзектілігін жоғалтады деді. Содан кейін стартап қандай болуы керек екенін зерттей бастадым және ата-аналармен көп сөйлестім.
Сол әңгімелер барысында бұдан да маңызды мәселе барын түсіндім. Ол — балалардың сөйлеу дамуының кешеуілдеуі. Әр төртінші ата-ана осы проблема туралы айтты. Осылайша мектепке дейінгі балалар логопедиялық жаттығулар орындап, тілін дамытатын мобильді платформа жасау идеясы туды. Алдымен логопедтермен бірге әдістеме құрдық, кейін соның негізінде геймификация элементтері бар қосымша әзірлей бастадық. Жаттығулардың дұрыс орындалуын нейрожелі бақылауы керек болды.
– Неден бастадыңыз?
— Алдымен мәселені зерттеп алдым. Ол үшін ондаған логопедия орталығын араладым. Мұндай қосымшаға сұраныс бар ма, соны түсіну керек болды. Жолдан бір орталыққа кіріп, жобаның тек идеясын 89 мың теңгеге сатып жібердім. Бұл баға да кездейсоқ айтылды, ол кезде қаржы жағын әлі ойламаған едім. Сол сәтте мамандар мұндай қосымшаға ақша төлеуге дайын екенін түсіндім.
Жобаны жасау үшін команда керек болды. Оны Instagram арқылы жинаймын деп шештім. Жай ғана: «Осындай идеям бар, кім қосылғысы келеді?» деп жаздым. Маған Astana IT University-дегі диплом жазып жүрген студенттерім хабарласты. Олар әлі күнге дейін стартапта жұмыс істейді. Басында бес адам болып жиналдық, содан бері біргеміз. Ғалымбек (CTO) — ойын механикаларын әзірлейтін негізгі маман, Нұрай (COO) — операциялық менеджер, Самир — 3D-суретші, Бибімәриям — аудиодизайнер әрі SMM маманы. Сонымен қатар жартылай жұмыс істейтін және аутсорстағы мамандар да бар.
«Министрдің артынан жүгіріп барып, жоба туралы айту үшін лифтіге секіріп міндім»
— Қосымша сөйлеу тілін қалай дамытады?
— AR Sana екі бағыттан тұратын платформа.
AR Sana App – түрлі тапсырмасы бар ойын форматындағы мобильді қосымша. Бала телефон экранына қарап, өзін және бөлмесін көреді, ал қосымша толықтырылған шынайылық арқылы виртуалды кейіпкерлер мен тапсырмаларды қосады. Кейіпкер экранға үрлеу, тілді түтікше қылып бүгу сияқты жаттығуларды көрсетеді, ал бала оны камера алдында қайталайды. Егер дұрыс орындаса, ойын әрі қарай жалғасады.
Жаттығулардың дұрыс орындалуын жасанды интеллект, сөйлеуді тану және бет қимылын бақылау жүйелері тексереді. Жалпы саны 350 ойын болады деп жоспарлап отырмыз, қазір 80-нен астамы дайын.
AR Sana Lab — логопедтер мен мамандарға арналған веб-платформа. Мұнда олар баланың жетістігін бақылап, үй тапсырмасы туралы деректерді кесте мен дайын есеп түрінде көре алады. Егер бала белгілі бір деңгейді өте алмаса, логопедтер тапсырманы жеңілдете алады. Маңыздысы — біз AR Sana-ны маманның орнын басатын құрал ретінде көрсетпейміз. Біз тек үй тапсырмасы бөлігін жеңілдетіп, қосымша көмекші құрал боламыз.
Атауында бірнеше мағына бар. AR — біз қолданатын толықтырылған шынайылық технологиясы. Sana — қазақша «сана», «интеллект» ұғымы. Ал «ар сана» дегенде ар-намыс, адамгершілік мәні жатыр. Команда жұмысында осы ұстанымды басшылыққа алады.
— Қай жастан бастап қолдануға болады?
— Бір жарым жастан бастап. Бұл кезеңде бала сөз айтуға, қысқа тіркестер құрауға, заттарды атауға, «бер», «көрсет» сияқты етістіктерді қолдануға талпынуы керек. Егер бұл дағдылар баяу қалыптасса, маманға қаралған дұрыс. Кішкентай балаларға сөйлеуді бастауға арналған тапсырмалар береміз, ал ересектеу балаларға дыбысты дұрыс айту мен байланыстырып сөйлеуді дамыту жаттығулары ұсынылады.
— Сабақтар қалай өтеді?
— Тапсырмалар 7-13 минутқа созылады. Біз ойын элементтерін қолданамыз. Peer-to-peer оқыту әдісі (бір әлеуметтік топтағы адамдардың бір-бірін оқыту тәсілі – Digital Business ескерт.) ең тиімді тәсілдердің бірі саналады. Сондықтан балалар AR Sana-да ересек мұғаліммен емес, өз құрдасы – виртуалды қыз Санамен жұмыс істейді.
Біз оның өмірбаянын ойлап таптық: мінезі, жиі қолданатын сөздері, әдеттері, тіпті жұлдыз белгісіне дейін бар. Ол — көшбасшы мінезді, алға бастайтын, қиындықтан қорықпайтын кейіпкер. Санадан бөлек тағы үш кейіпкер бар: логопед, Әміртай және Есен.
— Баланың дыбысты қалай айтып жатқанын нейрожелі бақылайды дедіңіз. Қандай модель қолданасыздар?
— Назарбаев университетінің Ақылды жүйелер және жасанды интеллект институты — ISSAI жасаған қазақтілді модель ересектердің дауысына негізделген. Сондықтан біз дұрыс сөйлейтін балалардың дауысы арқылы өз AI моделімізді жасап жатырмыз. Датасет жинау үшін мектептермен, ата-аналармен келіссөз жүргіздік.
Аудиожазба жинау баяу жүріп жатқан. Бірақ бір жағдай көмектесті. Astana Hub-та өткен шаралардың біріне Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев келген еді. Сөз сөйлегеннен кейін кетіп бара жатқанда министрдің артынан жүгіріп барып, лифтіге бірге кіріп кеттім. Министр де, күзетшілер де аң-таң. Нағыз elevator pitch (өнімді қысқаша таныстыру форматы — Digital Business ескерт.) болды: тұраққа түскенше AR Sana-ның техникалық мәселелерін айтып, қандай көмек қажет екенін түсіндіріп үлгердім. Кейін жоба жайлы кеңірек сөйлестік. Мен AR Sana-дағы техникалық қиындықтарды, балалардың дауысын жинау қажеттігін және білім беру ұйымдарының қолдауы қаншалық маңызды екенін айттым. Жаслан Хасенұлы бастамаға мұқият қарап, бұл мәселені Оқу-ағарту министрлігімен талқылайтынын айтты.
Көп ұзамай бізбен білім беру және түзету орталықтары хабарласа бастады. Жоба дәл сол кезде жаңа кезеңге өтті. Мектептермен, логопедтермен және ата-аналармен бірлескен жұмыстың арқасында AI модельдерімізді оқытуға арналған сөйлеу деректерін жинау айтарлықтай жылдамдады.
Бір айдың ішінде балалардың сөйлеуіне қатысты 17 мыңнан астам қысқа аудиожазба жинадық. Барлығы ата-аналар мен білім беру ұйымдарының ресми келісімімен жүргізілді. Біз үшін барлық этикалық және заң талаптарын сақтау өте маңызды болды: деректер аноним түрде жиналды, балалардың жеке мәліметтері ашылған жоқ.
Бұл біз үшін жай ғана технология немесе датасет емес еді. Осы арқылы ата-аналар, мамандар мен мектептердің балаларға ерте көмек көрсету және сөйлеу тілін дамытуға қолжетімді жүйе құру идеясын қолдауға дайын екенін көрдік.
Әрине, оңай жолды таңдауға болар еді. АҚШ-та ағылшын тіліндегі дайын сөйлеуді тану моделінің бағасы $50-70 мың тұрады. Бірақ біздің мақсат — алдымен Қазақстанда мемлекеттік тілде өнім шығару, содан кейін ғана шетел нарығына шығу.
— Қосымша қолданысқа қашан шығады?
— Қазір pre-launch кезеңіндеміз. Релиз 2-3 айдан кейін, жаз ортасында болады деп жоспарланып отыр. Қазір түрлі орталықтардың логопедтері AR Sana-ны тексеріп жатыр. Біз Easy Study, «ЛогоАзбука» орталықтарында, сондай-ақ Астана, Семей және Алматыдағы бірнеше мектепте пилоттық жобаны бастап кеттік. Кері байланыс жинап, алғашқы нұсқаға кіретін әдістерді сынап жатырмыз. Бастапқы кезеңде шамамен 150 ойын сценарийі болады.
«Кейбір ата-анаға баласының сөйлеуінде кідіріс барын мойындау өте ауыр»
— Жоба қалай табыс табады?
— Біз B2B2C моделін қолданамыз. Логопедтер ата-аналарға AR Sana-ны ұсынады. Қосымшаның тегін нұсқасында 5 базалық тапсырма бар. Ал толық қолдану үшін ата-аналар айына $9,99 төлейді.
Бұдан бөлек, мекемелерге арналған Enterprise-жазылым бар. Ол логопедиялық орталықтарға, мектептер мен балабақшаларға арналған. Жылдық құны — $1500. Бұл жағдайда қосымшаны бір ата-ана емес, тұтас ұйым пайдалана алады: мамандар балалармен жұмыс істеп, бірнеше оқушыны қоса алады, олардың жетістігін бақылап, ата-аналарға үй тапсырмасын қосымша арқылы жіберуге мүмкіндік алады.
— Клиент тарту үшін не істеп жатырсыздар?
— Алғашында орталықтарға қоңырау шалып бастадық. Бірақ ол нәтиже бермеді: сөйлесуге де сирек шақыратын. Кейін ең тиімді жол — мекемеге өзің барып, басшылармен кездесуге тырысу екенін түсіндік.
Бізге медианың да көмегі көп тиді: жобамыз туралы «Хабар» телеарнасы мен «Егемен Қазақстан» газеті жазды. Осыдан кейін логопедтер бізді алаяқ емес екенімізді түсініп, тыңдай бастады. AR Sana-да жасанды интеллект қолданылатынын айту да әсер етті. Қасым-Жомарт Тоқаев жолдауларының бірінде технологияны дамыту маңызын айтқан еді, мемлекеттік мекемелерде мұны естіген. Өнімді таныстырып, жасанды интеллектпен жұмыс істейтінін айтқанда, мамандардың қызығушылығы арта түсті.
Қазір 5 орталықпен және 2 мектеппен жұмыс істейміз. Жалпы саны 35-тен астам маман бізбен бірге қызмет етіп жатыр.
— Логопедтердің ұсынысына ата-аналар қалай қарайды?
— Көп ата-ана баланың сөйлеуін ерте жастан дамыту мен тұрақты жаттығудың маңызды екенін түсінеді. Бірақ іс жүзінде бұдан да терең мәселе бар. Балаға көмек қажет болуы мүмкін екенін қабылдау көп адамға эмоционалды тұрғыдан өте қиын.
Қорқыныштан, алаңдаушылықтан немесе «өзі кетеді» деген үміттен кей отбасылар маманға қаралуды кейінге қалдырып, баланың ерте дамуындағы аса маңызды уақытты жоғалтып алады. Ата-ананың шешіміне үлкендердің де пікірі әсер етеді: ата-әжелер «әр бала әртүрлі», «кейін сөйлеп кетеді», «бәрінің өз уақыты бар» деп жұбатады.
Кейде шынымен солай болуы мүмкін. Бірақ кейбір жағдайда ерте қолдау мен уақытылы диагностика баланың кейінгі дамуына шешуші әсер етеді. Сондықтан біз сөйлеу дамуы туралы ата-ананы кінәламай, қысым көрсетпей, барынша ұқыпты айтуға тырысамыз. Көмек үкім сияқты емес, баланың болашағына жасалған қамқорлық ретінде қабылданғанын қалаймыз.
Кейде ата-аналардан «бала қосымша арқылы қалай жаттығады?» деген сұрақ естиміз. Бірақ біз AR Sana логопедтің немесе тікелей қарым-қатынастың орнын басады демейміз. Бұл — қосымша құрал ғана. Бала маманмен жұмыс істейді, отбасымен араласады, ал қосымша жаттығуларды ойын түрінде тұрақты қайталап, нәтижені бекітуге көмектеседі.
«Суық суда тұрып, жобамды таныстырдым»
— AR Sana-ны жасауға қанша қаражат кетті?
— Өз қаражатымнан 7 млн теңге салдым. Негізгі шығын бағдарламашылар мен дизайнерлердің еңбекақысына кетті. Бірақ тегін көмектесуге дайын адамдар да көп болды. Мысалы, логопедтер ЖИ моделін үйрету үшін дауыс үлгілерін жинауға көмектесті.
Сонымен қатар түрлі акселерациялық бағдарламаларға қатысып жүрміз. Жалпы алғанда, сол арқылы шамамен 15 млн теңге ұтып алдық.
— Қандай акселераторға қатыстыңыз?
— Astana Hub-қа идеямен келгенге дейін стартаптар туралы ештеңе білмедім. Сол кезде Startup Garage атты үш айлық инкубаторға өтіп, 308 жобаның ішінен үздік 15-ке кірдік. Осылайша медиа назарын аудардық. Кейін Astana Hub ұйымдастырған тағы бір үш айлық бағдарлама — Sales Bootcamp-та екінші орын алдық. Одан кейін NU Impact Foundation-ның Social Startup бағдарламасына қатысып, 150 стартаптың арасынан Demo Day-де үздік ондыққа кірдік те, 10 млн теңге ұтып алдық.
Жақында World Bank-тің венчурлық бағдарламасына өтінім бердік. Бірнеше күн бұрын Demo Day финалына өткеніміз және үшінші орын алғанымыз туралы хабар келді. Ол жақта жобаны операциялық директор Нұрай таныстырып жатыр.
Қазір АҚШ-та Astana Hub пен Draper University ұйымдастырған Кремний алқабындағы Hero Training бағдарламасынан өтіп жүрмін. Бұл бағдарламаның ерекшелігі — өнімге емес, фаундердің өзіне басымдық береді. Әдетте кәсіпкерлерді тосын жағдайларға салып, олардың беймәлім ортада қалай әрекет ететінін бақылайды. Мысалы, бір шара көшеде өтті, ауа температурасы шамамен +13 градус еді. Сол сәтте танымал венчурлық инвестор Тим Дрейпер костюмімен терең бассейнге секіріп кетті. Мен де артынан секірдім де, суық суда тұрып өз жобамды таныстырдым. Жақында Survival Week бағдарламасынан оралдық. Онда төзімділік пен көшбасшылыққа байланысты түрлі сынақтар болды.
— АҚШ-тағы бағдарламаға қатысып жүргеніңізді ескерсек, сол нарыққа шығуды жоспарлап отырсыз ба?
— Әрине, ондай жоспарымыз бар. Бірақ қазір нарықты зерттеп жатырмыз. Біз үшін Кремний алқабы өте маңызды бағыт: мұнда кәсіпкер өте көп, стартаптар мен венчурлық қорлардың үлкен қауымдастығы қалыптасқан, бір-біріне қолдау көрсету мәдениеті жақсы дамыған. Бірнеше логопедия орталығына барып, олардың қызығушылығын және мәселенің қаншалықты өзекті екенін бағалауды жоспарлап отырмыз. Бізге бөлек ЖИ моделі қажет болады. Бірақ ағылшын тіліне арналған дайын модельдер қазірдің өзінде бар. Дегенмен өнімнің алғашқы нұсқасын ең алдымен Қазақстанда іске қосуды жоспарлап отырмыз.
A Kazakh Founder Invested 7 Million Tenge to Launch a Startup Helping Kids Develop Speech Skills
Ainur Nuradil from Almaty used to work at the Academy of Sciences. Then she came up with AR Sana, a mobile app that helps Kazakh-speaking kids develop their speech using AI and augmented reality. The team has already trained its own AI model on children’s voices and is now getting ready to launch the service.
For the joint Digital Business and Astana Hubproject “100 Startup Stories from Central Eurasia”, Ainur shared how she sold the idea to a speech therapy center before the product had even launched, and how she managed to pitch the project to AI and Digital Development Minister Zhaslan Madiyev in just a couple of minutes in an elevator. We also talked about why a ready-made AI model worth $70,000 didn’t work for the Kazakh startup, and how the team won more than 15 million tenge through various accelerator programs.
“A speech therapy center paid 89,000 tenge before the product even launched”
— Tell us about yourself. What were you doing before the startup?
— I’m from Almaty. Like everyone in my family, I graduated from a physics and math gymnasium. We have three generations of teachers in our family, including master’s degree holders, PhDs, doctors of science, and academics. After earning my bachelor’s degree in IT, I went to work at the Academy of Sciences, in the laboratory for analysis and modeling of information processes at the Institute of Information and Computational Technologies. My focus was text data analysis. Later, I started working with machine vision.
Later, I went to study Design & Media at New York University through the Bolashak program. When I returned to Kazakhstan, I started working as a senior lecturer at Astana IT University. What I enjoyed most was supervising students’ theses and projects. Gradually, I felt the urge to build something of my own. That’s how I came up with AR Sana, a mobile app that helps children develop speech through play.
— How did the idea come about?
— When I was studying in the US, my son had just turned three. At first, he only spoke Kazakh, but our fellow Kazakhstanis in New York mostly used Russian when talking to each other. Because of that, my child started forgetting his native language. When we returned home two years later, my son could no longer pronounce some of the more difficult Kazakh letters correctly. That’s when I wanted to create a platform for teaching children the state language.
I came to Astana Hub to test my product idea and show it to experts. That’s where I accidentally found the Startup Garage 2025 incubation program. I sent in my pitch deck and got accepted. We worked with trackers and dozens of experts there. Daniil Matskevich, co-founder of Squares.kz, an event venue rental platform, told me my project didn’t really look like a startup yet. Basically, if Duolingo added Kazakh, my idea would instantly lose its edge. So I started figuring out what a startup should actually be and began with in-depth interviews with parents.
During those conversations, I realized there was a much bigger issue: speech delays in children. Every fourth parent brought it up. That’s how the idea for a mobile platform came about, where preschoolers could do speech therapy exercises to develop their speech. First, we worked with speech therapists to build the methodology, and then started turning it into a gamified app. The idea was that a neural network would check whether the child was doing the exercises correctly.
– How did you get started?
– We started by researching the problem. I visited dozens of speech therapy centers to see whether there was real demand for an app like this. At one point, I walked into a center pretty much at random and sold the concept before the product even existed, for 89,000 tenge. The amount was random too. Back then, I hadn’t really thought through the financial side yet. That’s when I realized specialists were actually ready to pay for this kind of app.
I needed a team to build the project, so I decided to look for people on Instagram. I simply posted, “I have this idea. Who wants to join?” My thesis students from Astana IT University responded. They’re still working on the startup today. There were five of us at the beginning, and we’ve been moving forward together ever since. Galymbek, our CTO, is the lead developer behind the game mechanics. Nurai, our COO, handles operations. Samir is our 3D artist, and Bibimaryam combines audio design and SMM. We also have people working part-time and on an outsourced basis.
“I ran after the minister and jumped into the elevator to tell him about the project”
— How does the app help kids improve their speech?
— AR Sana is a platform built around two main components.
AR Sana App is a mobile app built as a series of games and exercises. A child looks at the phone screen and sees themselves and their room, while the app uses augmented reality to add virtual characters and interactive tasks.
For example, a character might demonstrate an exercise, like blowing at the screen or rolling the tongue into a tube shape, and the child repeats it in front of the camera. If the exercise is done correctly, the game moves on to the next step.
AI, speech recognition, and facial movement tracking systems check whether the exercises are being done correctly. We plan to have 350 games in total, and more than 80 are already ready.
AR Sana Lab is a web platform for speech therapists and specialists. They can track a child’s progress, see homework data through charts, and get ready-made reports. If a child cannot complete a certain level, the speech therapist can make it easier. One important point: we don’t position AR Sana as a replacement for a specialist. We only take on the homework part and serve as an extra tool.
The name has several meanings built into it. AR stands for the augmented reality technology we use. Sana means “intelligence” in Kazakh. And together, “ar sana” means honor and dignity. That’s what guides our team in our work: doing everything for good.
— At what age can children start using it?
— From about a year and a half old. At that age, children should already be starting to say words and short phrases, name objects, and use simple verbs like “give,” “show,” or “want.” If those skills are developing more slowly, it’s worth paying attention and consulting a specialist. For younger children, we focus on helping launch speech development, while for older kids the exercises are aimed at pronunciation and building connected speech.
– What do the lessons look like?
– The lessons last between 7 and 13 minutes and are built around game mechanics. Peer-to-peer learning is considered one of the most effective approaches, so in AR Sana, kids interact not with an adult teacher, but with a virtual girl their own age named Sana. We gave her a full backstory: her personality, the words she often uses, her habits, even her zodiac sign. She has leadership traits. She guides kids forward and isn’t afraid of challenges. Besides Sana, there are three other characters: a speech therapist, Amirtai, and Yesen.
— A neural network tracks how the child pronounces sounds. What model are you using?
— The existing Kazakh-language model from ISSAI, the Institute of Smart Systems and Artificial Intelligence at Nazarbayev University, was trained on adult voices, so we’re building our own AI model based on children’s voices with correct pronunciation. To collect the dataset, we worked directly with schools and parents.
Collecting audio recordings was moving slowly, but then a chance encounter helped. At one Astana Hub event, Kazakhstan’s Minister of AI and Digital Development, Zhaslan Madiyev, was there. After his speech, he was leaving, so I ran after him and jumped into the elevator. He was surprised, and so were the security guards. It turned into a literal elevator pitch with the minister. While we were going down to the parking lot, I managed to explain AR Sana’s technical problems and what kind of help we needed. After that, we had a more detailed conversation about the project. I told him about AR Sana’s technical challenges, the need to collect children’s voice data, and possible support from educational institutions. Zhaslan Khasenovich took the initiative seriously and said he would discuss it with the Ministry of Education.
Soon, educational and correctional centers started reaching out to us, and that’s when the project moved into a new stage. Thanks to our work with schools, speech therapists, and parents, we significantly sped up the collection of the speech dataset needed to train our AI models.
In just one month, we managed to collect more than 17,000 short audio recordings of children’s speech, all with official consent from parents and representatives of educational institutions. It was extremely important for us to follow all ethical and legal standards. The data was collected anonymously, without revealing the children’s identities.
For us, this wasn’t just about technology or building a dataset. It also showed that parents, specialists, and schools are ready to come together around the idea of early support for children and creating an accessible system for speech development.
Of course, we could have taken an easier route. In the US, a ready-made English speech recognition model costs anywhere from $50,000 to $70,000. But our goal is to launch the product in Kazakhstan, in the state language, and only then scale abroad.
— When will the app become publicly available?
— We’re currently at the pre-launch stage, with the release planned in about two to three months, around mid-summer. Right now, speech therapists from different centers are testing AR Sana. We’re already running pilots at Easy Study, LogoAzbuka, and several schools in Astana, Semey, and Almaty. At the same time, we’re gathering feedback and testing the practices that will become part of the first product version. The launch version will include around 150 game scenarios.
“For some parents, it’s very hard to admit that their child has a speech delay”
— How is the project going to make money?
— We’re using a B2B2C model, where speech therapists recommend AR Sana to parents. The free version of the app includes five basic exercises. Full access for parents will cost $9.99 per month.
We also offer a separate Enterprise subscription for institutions such as speech therapy centers, schools, and kindergartens. It costs $1,500 per year. In that case, access is provided not to a single parent, but to the organization itself. Specialists can use AR Sana while working with children, connect multiple students, track their progress, and assign homework to parents through the app.
— What are you doing to attract customers?
— We started by cold-calling centers, but it didn’t really work. We almost never even got invited in for a conversation. Then we realized the best way was to just show up in person and try to meet the people in charge.
Media helped a lot too. Khabar TV and Egemen Qazaqstan covered us, and after that, speech therapists saw we weren’t some kind of scam and started listening. Mentioning that AR Sana uses AI also helped. In one of his addresses, Kassym-Jomart Tokayev talked about the importance of developing this technology, so state institutions had already heard about it. When we presented the product and explained that it works with artificial intelligence, specialists became much more interested.
Right now, we’re working with 5 centers and 2 schools. In total, more than 35 specialists are using AR Sana.
— How do parents react when speech therapists recommend the app?
— Many parents understand how important regular independent practice and early work on a child’s speech really are. But in practice, there’s another much deeper issue: emotionally, it can be very hard to accept that your child may need help.
Because of fear, anxiety, or the hope that “they’ll grow out of it,” families often put off seeing specialists and lose precious time during those early developmental years. Parents are also often influenced by the older generation. Grandparents may reassure them by saying things like “all children are different,” “they’ll start talking later,” or “everything happens in its own time.”
Sometimes that’s true. But in some cases, early support and timely diagnosis can play a key role in a child’s further development. That’s why we try to talk about speech development gently, without shame or pressure on parents, so that getting help feels not like a verdict, but like caring for the child’s future.
Sometimes parents ask us, “How can a child work on speech through an app?” But we’re not saying AR Sana replaces a speech therapist or live communication. It’s an additional tool: the child works with a specialist, communicates with family, and the app helps them regularly repeat the exercises in a playful way and reinforce the results.
“I jumped into a pool and pitched the project in freezing cold water”
— How much money has gone into developing AR Sana?
— I invested my own money, around 7 million tenge. Most of the expenses went toward paying programmers and designers. At the same time, a lot of people were willing to help for free. For example, speech therapists helped collect voice samples to train the AI model.
We also take part in different accelerator programs, and altogether we’ve won around 15 million tenge through them.
— Which accelerator programs have you taken part in?
— Before coming to Astana Hub with my idea, I knew absolutely nothing about startups. We first joined the three-month Startup Garage incubator and ended up making the top 15 out of 308 projects. That’s when media outlets started paying attention to us. Later, we took second place at Sales Bootcamp, another three-month program by Astana Hub. After that, we joined the Social Startup program by NU Impact Foundation and made it into the top 10 out of 150 startups on Demo Day, where we won 10 million tenge.
Recently, we applied to the World Bank’s venture program, and just a few days ago we got notified that we made it to the Demo Day finals and took third place. Our COO, Nurai, is representing the project there.
Right now, I’m in the US taking part in the Hero Training program by Astana Hub and Draper University in Silicon Valley. What makes it different from other programs is that the focus is on the founders themselves, not just the product. Entrepreneurs are often put into unusual situations so the organizers can see how they handle uncertainty and pressure. For example, during one outdoor event, it was around 13°C, and famous venture investor Tim Draper suddenly jumped into a deep pool wearing a full suit. I jumped in after him and then pitched my product while standing in freezing cold water. We also recently came back from Survival Week, where we went through different challenges focused on resilience and leadership.
— Given your participation in the US program, are you planning to enter the American market?
— Definitely yes, but right now we’re still testing the waters. We’re heavily focused on Silicon Valley. There are so many entrepreneurs here, a huge startup and venture capital community, and a really strong culture of people helping each other. We’re planning to reach out to several speech therapy centers to understand their level of interest and how serious the problem is for them. Of course, we’ll need a different AI model for the US market, but ready-made models for English already exist. That said, the first version of the product will launch in Kazakhstan.