Казахстанцы придумали, как оцифровать города. Их решением уже заинтересовались за рубежом
Дана Шукирбаева, сооснователь Qala AI
Дана Шукирбаева родилась в Астане, окончила НИШ по физико-математическому направлению и уехала в Москву. Там она получила диплом эколога в МГУ, а затем степень магистра по управлению пространственным развитием городов в Высшей школе экономики. За ее плечами — работа в Департаменте транспорта Москвы, продюсирование культурных спецпроектов для Петербургского международного экономического форума и экспорт ИТ-решений в Саудовскую Аравию.
Вернувшись в Казахстан в 2021 году, она открыла консалтинговое бюро, а позже объединила свою команду аналитиков с ИТ-специалистами предпринимателя Мади Сакена. Так появился Qala AI — UrbanTech-стартап, который разрабатывает ИИ-платформы, позволяющие бизнесу и городским администрациям принимать решения на основе больших данных.
Для совместного проекта Digital Business и Astana Hub «100 стартап-историй Центральной Евразии» Дана рассказала, зачем система анализирует 70 параметров городской среды, как данные помогают бизнесу не ошибиться с локацией, с какими барьерами сталкиваются B2G-стартапы в Казахстане и почему Алматы остро нуждается в японском опыте сейсмоустойчивости.
«Нужно отказаться от завхозного подхода к управлению городом»
— Как возникла идея Qala AI? Какую проблему хотели решить?
— После пандемии продолжала удаленно работать из Астаны на московскую ИТ-компанию. В какой-то момент устала, уволилась и открыла собственное консалтинговое бюро. Занимались ESG-консалтингом, потому что еще во время пандемии прошла курс в Беркли и получила сертификацию GRI. Делали нефинансовую отчетность, проводили урбанистические и социологические исследования для девелоперов и строительных компаний. Рынок недвижимости и девелопмента здесь оказался небольшим, специалистов с профильным образованием не хватало, поэтому экспертиза пользовалась отличным спросом.
Параллельно меня пригласили преподавать геоинформационные системы (ГИС) студентам-урбанистам в AlmaU. Ребятам было скучно просто работать с картами, поэтому появилась идея дать им возможность пощупать настоящие данные. У меня в магистратуре был потрясающий опыт работы с телеком-данными. Решила найти нечто подобное в Казахстане, и университет свел меня с Управлением цифровизации Алматы, которым тогда руководил Баян Конирбаев, а он познакомил с моим будущим партнером Мади Сакеном.
Его ИТ-компания уже давно работала с операторами связи: они чистили для них данные, строили Data Lake, структурировали информацию для городских служб. Например, когда во время ковида городу нужно было отслеживать места массового скопления людей, видеть рабочие и домашние зоны абонентов. Они выполняли техническую работу, как айтишники, а я как урбанист увидела там потенциал для аналитики. Предложила Мади работать вместе: у меня есть команда экспертов по городской экономике, экологии и урбанистике, а у него — сильные айтишники, которым просто нужно задать правильный вектор. Осенью 2023 года рискнули объединить две принципиально разные команды и создать стартап Qala AI.
Хотелось использовать Big Data для комплексной оценки городской среды и предложить такой продукт акимату Алматы. Город имеет сложную географию, массу ограничений и огромные риски: сегрегация богатых и бедных районов, экология, транспорт, сейсмическая угроза. Мы предлагали идею управления городом на основе данных, продвигали концепцию Resilience — не просто устойчивое развитие, а готовность к рискам. И разработали платформу, которая позволяет планировать развитие города с учетом всех этих факторов.
— Кто финансировал запуск стартапа?
— В этом плане Qala AI не классический стартап, потому что мы не пошли на рынок и не начали искать деньги. Поскольку мы с Мади объединили команды, у нас уже были клиенты, с которыми были выстроены отношения. В целом, первые полгода стартап работал за счет личных средств. Потом в процессе разработки продуктовой идеи у нас появлялись проекты по геомаркетингу для разного ритейла, девелоперов, строительных компаний. Они позволяли кормить команду, пока готовились к новым контрактам.
— Какую роль в развитии стартапа сыграл Astana Hub?
— Qala AI стал резидентом с самого запуска. Astana Hub дает колоссальную поддержку в плане нетворкинга. Часто приглашают на встречи с иностранными делегациями, организуют прямой диалог с представителями казахстанского госсектора. Это жизненно необходимо для продвижения сложных инфраструктурных B2G-решений. В 2025 году при поддержке хаба также выиграли в битве стартапов Industrial Artificial Intelligence (AI) Battle на форуме Digital Almaty и получили $15 тысяч. На том же форуме получили награду Yandex Qazaqstan Startup Spotlight Award.
«Вы же ИТ-компания, просто спарсите эти данные»
— Геоаналитика требует колоссальных массивов информации. Откуда берете данные и как устроен их сбор?
— Данные покупаем, и это принципиальная позиция, которую часто приходится транслировать клиентам. В Казахстане люди привыкли смотреть фильмы бесплатно и не любят платить за информацию. Даже крупные заказчики иногда спрашивают: «Зачем платить? Вы же ИТ-компания, просто спарсите эти данные». Но я пропагандирую культуру потребления данных. За качественную информацию нужно платить, чтобы поставщик нес за нее ответственность и гарантировал валидность.
Во-первых, сырые данные закупаются у телеком-операторов и операторов фискальных данных. Это позволяет видеть реальную плотность населения, перемещения и экономическую активность. Во-вторых, есть партнерство с 2GIS и Яндексом — у них приобретается детальная информация по точкам интереса, пользовательской активности, маршрутам. В-третьих, закупаются спутниковые космоснимки, которые необходимы для расчета экологических индексов, таких как индекс растительности NDVI. Также выстроена кросс-интеграция с открытыми государственными базами, например Smart Data Ukimet, конечно, с соблюдением всех процедур информационной безопасности через МИИЦР.
— На сайте продукты четко разделены на направления B2G (Resilient City) и B2B (Resilient Business). В чем их принципиальное различие по архитектуре и назначению?
— Resilient City Platform — это система для городских администраций, интегрирующая более 70 показателей развития инфраструктуры. Аналитика предоставляется на мультимасштабной сетке: от уровня конкретного двора до целого района. Показатели разбиты на пять субиндексов: экология, построенная среда (жилье), социальная инфраструктура, коммерция и транспортная доступность. Для сотрудника акимата это не просто отображение карты. В системе вшит what-if анализ, то есть сценарное моделирование. Допустим, стоит задача построить восемь новых школ. Платформа показывает не просто пустые пятна в генплане, а анализирует: если поставить школу на 300 метров левее, закроет ли она потребность густонаселенного квартала лучше?
Платформа дает прямые рекомендации для каждого управления в рамках их KPI — где высадить деревья для борьбы с «островами жары», а где усилить маршруты общественного транспорта. Кроме того, есть AI-помощник: если чиновнику нужно срочно подготовить справку, он может просто спросить в чате: «Покажи локации, где меньше всего деревьев», и система сама сгенерирует аналитический отчет. Resilient Business Platform решает другую задачу — поиск самой выгодной локации для открытия коммерческой точки. Рассчитывается коммерческая емкость адреса, предоставляется детальный демографический портрет — возраст, доход, интересы. Вбиваете адрес и получаете полную аналитику с рекомендациями от ИИ.
— Продавать государству — это всегда долгие циклы продаж. С какими бюрократическими барьерами сталкиваетесь при работе с акиматами?
— На венчурном рынке говорят, что B2G-стартап — это «редфлаг». Долгие циклы сделок отпугивают инвесторов, потому что государственная машина неповоротлива. Можно полгода обхаживать акимат, доказывать эффективность платформы, а потом руководство меняется, акима переводят на другую должность, и выстраивать отношения приходится с нуля. Но откуда-то должны появляться локальные инновационные решения. Нельзя же вечно закупать решения только за рубежом или у квазигосударственных гигантов. Решать боль города — это напрямую влиять на общество.
К счастью, параллельно развивается B2B-направление, что позволяет компании зарабатывать, приходить в себя и стабильно кормить команду, пока идут долгие государственные согласования.
— Как монетизируется продукт и окупается ли он?
— Мы достигли операционной окупаемости. В B2B-сегменте используется пакетная и подписочная модель. Крупные сети, например ритейл или маркетплейсы, покупают годовую подписку, чтобы без ограничений анализировать десятки адресов. Малый бизнес берет стартовые пакеты на 3–5 локаций, по которым может получить подробную аналитику. Только за первое полугодие 2026 года выручка в B2B-сегменте составила больше $100 тысяч. Что касается государственного сектора, нашим основным клиентом остается Алматы. Были также пилотные проекты в Петропавловске, Оше, Намангане, Душанбе и Абу-Даби. Точные суммы контрактов мы не разглашаем, но общий объем реализованных проектов с городами уже превысил $1 млн.
«Никто не прогнозирует землетрясения. Мы оцениваем, насколько город к ним готов»
— Весной 2025 года вы подписали меморандум с японской компанией Nippon Koei по сейсмическому анализу Алматы. Как родилась эта идея и каков контекст пилота?
— Это пошло из личной инициативы. Говорить про урбанистику Алматы и игнорировать сейсмику — преступно глупо. Долгое время обивала пороги ДЧС, акиматов, министерств с идеей цифровизировать этот процесс.
Стала выяснять, что вообще делалось в этом направлении. Оказалось, что последнее серьезное исследование по сейсмической безопасности Алматы было завершено в 2009 году — и делали его как раз японцы на грантовые деньги правительства Японии. Ушло очень много времени на то, чтобы выйти на Nippon Koei и заслужить их доверие. Это старейшая инжиниринговая компания, открытая еще в 1946 году. Удалось поехать в Токио, провести неделю в их офисе и даже найти тех самых специалистов, которые жили на «Орбите» в Алматы в двухтысячных годах и проводили то самое исследование. Уже с подписанным меморандумом вернулась в Казахстан и заново начала питчить проект государству. В итоге масштабную инициативу поддержала Программа развития ООН (ПРООН), у которой есть отдельное направление по стихийным бедствиям.
— Как именно платформа будет оценивать сейсмоустойчивость Алматы?
— Никто в мире не умеет предсказывать землетрясения. Если бы это было возможно, японцы бы давно это сделали. Прогнозировать можно только то, насколько город готов к удару. Проект масштабный, рассчитан на три года и включает четыре основных направления. Первое — создание цифровой модели всей городской инфраструктуры. Собираем колоссальный объем данных по каждому зданию: год постройки, материалы, износ. Система покажет: если начнется землетрясение силой в пять или семь баллов, выдержит ли конкретный объект? Сколько домов рухнет?
Второе направление логично вытекает из первого — приоритизация зон инвестиций. Куда нужно срочно направить бюджет, чтобы точечно укрепить критические объекты до катастрофы. Третий, жизненно важный момент, — разработка политик для дорожной сети. В случае мощного землетрясения в городе должны быть улицы, на которые строго запрещен выезд гражданских машин. Эти артерии должны оставаться абсолютно пустыми, чтобы полиция, пожарные и скорые могли беспрепятственно добраться до отдаленных участков и завалов. То, как алматинцы во время недавних толчков массово прыгали в машины и пытались куда-то уехать, создавая глухие пробки, — гарантия того, что в случае реального бедствия экстренные службы никого не спасут. Люди должны пешком доходить до пунктов эвакуации, зная, что помощь придет. Четвертое направление — инвентаризация пунктов эвакуации и создание четких планов действий для каждого ведомства на случай «красного кода». Проблема паводков показала, что многие местные исполнительные органы просто не знают, что делать, у них нет регламентов. Также предстоит проверка реального состояния пунктов эвакуации. Нужно четко понимать: если катастрофа случится, люди смогут расположиться в предназначенных местах? Я посетила 8 музеев землетрясений по миру и знаю, что иногда пострадавшие от стихийных бедствий не просто оставались без крыши над головой, а буквально спали на голой земле зимой. Город должен быть готов к самым худшим сценариям.
В итоге мы хотим оцифровать Алматы таким образом, чтобы вся эта аналитика была на экране, можно было наглядно использовать данные и понимать, на какие участки нужно срочно обратить внимание.
— Какие цели стоят перед Qala AI на горизонте пяти лет?
— Есть твердая надежда, что через пять лет сейсмический проект будет полностью внедрен, и Алматы будет готов к любым сценариям. Qala AI точно останется в нише городской экономики, геоаналитики и работы с данными. Однако стратегический фокус сместится на B2B-направление: мы будем развивать новые коммерческие продукты, масштабироваться и привлекать инвестиции. При этом B2G-проекты тоже будут. В этом смысле привлекателен для нас рынок Узбекистана: Ташкент очень похож на Алматы, там активно сносят старые кварталы, возводят новые ЖК, стремительно растет плотность населения. И самое важное — там хорошо помнят разрушительное землетрясение 1966 года. Люди опасаются его повторения, поэтому запрос на безопасность и грамотное геопространственное планирование там сформирован гораздо острее, чем в Казахстане.
Қазақ жастары қаланы цифрландырудың жолын тапты. Олардың шешіміне шетелдіктер қызығушылық танытып отыр
Дана Шүкірбаева – Астананың тумасы. Назарбаев Зияткерлік мектебін физика-математика бағыты бойынша тәмамдап, кейін Мәскеуге кеткен. Ол жерде ММУ-да эколог мамандығын алып, одан кейін Жоғары экономика мектебінде қалалық ортаны дамыту және басқару бойынша магистр дәрежесін алған. Мәскеу көлік департаментінде жұмыс істеп, Санкт-Петербург халықаралық экономикалық форумы үшін мәдени бағыттағы арнайы жобаларға продюсерлік еткен. Сондай-ақ Сауд Арабиясына IT шешімдерін экспорттаумен айналысқан. 2021 жылы Қазақстанға оралған соң консалтингтік бюро ашты. Кейін өзінің сарапшылар тобын кәсіпкер Мәди Сәкеннің IT мамандарымен біріктірді. Осылайша Qala AI пайда болды. Бұл – бизнес пен қала әкімдігіне үлкен деректерді талдау арқылы шешім қабылдауға мүмкіндік беретін жасанды интеллект платформаларын әзірлейтін UrbanTech стартапы. Digital Business пен Astana Hub-тың бірлескен «Орталық Еуразияның 100 стартап тарихы» жобасы аясында Дана жүйенің қаладағы 70 түрлі көрсеткішті не үшін талдайтынын, бұл деректердің бизнеске нысан ашатын жерді дұрыс таңдауға қалай көмектесетінін айтып берді. Сондай-ақ Қазақстандағы B2G стартаптар қандай қиындықтарға тап болатынын және Алматыға Жапонияның жер сілкінісіне төзімді құрылыс тәжірибесі неге қажет екенін түсіндірді.
«Қаланы басқаруда “завхоз” тәсілінен арылатын уақыт келді»
— Qala AI идеясы қалай пайда болды? Қандай мәселені шешкілеріңіз келді?
— Пандемиядан кейін Астанадан Мәскеудегі IT-компанияда қашықтан жұмысымды жалғастырдым. Бір кезде шаршап, жұмыстан шығып, өзімнің консалтингтік бюромды аштым. ESG-консалтингпен айналыстық. Өйткені пандемия кезінде Берклиде арнайы курс оқып, GRI сертификатын алған едім. Компанияларға қаржылық емес есеп әзірледік, девелоперлер мен құрылыс компанияларына урбанистикалық және әлеуметтік зерттеулер жүргіздік. Мұнда жылжымайтын мүлік пен девелопмент нарығы аса үлкен емес, ал осы бағытта арнайы білімі бар мамандар жетіспейді. Сондықтан біздің тәжірибеге сұраныс өте жоғары болды. Сонымен қатар мені AlmaU-ға урбанистика мамандығында оқитын студенттерге геоақпараттық жүйелерден (ГИС) сабақ беруге шақырды. Студенттерге жай ғана картамен жұмыс істеу қызықсыз болды. Сондықтан оларға шынайы деректермен жұмыс істеуге мүмкіндік берсек деген ой келді. Магистратурада телекоммуникациялық деректермен жұмыс істеу бойынша өте жақсы тәжірибем болған. Қазақстанда соған ұқсас нәрсе табуды ұйғардым. Университетте сабақ беріп жүріп, сол кезде Алматының Цифрландыру басқармасын басқарған Баян Қоңырбаевпен таныстым. Ал ол мені болашақ серіктесім Мәди Сәкенмен таныстырды.
Оның IT-компаниясы бұған дейін де байланыс операторларымен жұмыс істеп келген: олардың деректерін тазалап, Data Lake құрып, ақпаратты қалалық қызметтерге ыңғайлап құрылымдаған. Мысалы, ковид кезінде қалаға адамдар көп жиналатын орындарды бақылау, абоненттердің жұмыс және үй аймақтарын анықтау қажет болды. Олар IT-мамандар ретінде техникалық жұмыстарды атқарды, ал мен урбанист ретінде бұл жерде үлкен аналитикалық мүмкіндік барын көрдім. Мәдиге бірге жұмыс істеуді ұсындым: менде қалалық экономика, экология және урбанистика бойынша сарапшылардан құралған команда бар, ал онда дұрыс бағыт-бағдар беру керек мықты IT-мамандар бар. 2023 жылдың күзінде тәуекелге барып, бір-бірінен мүлде бөлек екі команданы біріктіріп, Qala AI стартабын құрдық.
Мақсатымыз – Big Data-ны пайдаланып, қалалық ортаны кешенді бағалау және осындай өнімді Алматы әкімдігіне ұсыну болды. Қаланың географиясы күрделі, шектеулері көп, тәуекелі де жоғары: байлар мен кедейлер тұратын аудандардың жіктелуі, экология, көлік, сейсмикалық қауіп бар. Біз қаланы деректерге сүйеніп басқару идеясын ұсындық. Resilience тұжырымдамасын, яғни жай ғана тұрақты дамуды емес, түрлі тәуекелдерге дайын болу қағидатын алға тарттық. Осы факторлардың бәрін ескере отырып, қаланың дамуын жоспарлауға мүмкіндік беретін платформаны әзірледік.
— Стартапты іске қосуға кім қаржы бөлді?
— Бұл тұрғыдан алғанда, Qala AI классикалық стартап емес. Өйткені біз бірден нарыққа шығып, инвестиция іздей бастаған жоқпыз. Мәди екеуміз командаларымызды біріктіргенде, бұрыннан жұмыс істеп жүрген клиенттеріміз болды, олармен қарым-қатынасымыз қалыптасқан еді. Жалпы, алғашқы алты айда стартапты өз қаражатымызбен жүргіздік. Кейін өнім идеясын әзірлеу барысында түрлі ритейл компанияларына, девелоперлер мен құрылыс компанияларына геомаркетинг бойынша жобалар пайда болды. Сол жобалар командаға жалақы төлеуге мүмкіндік берді. Осылайша жаңа келісімшарттарға дайындалдық.
— Стартаптың дамуына Astana Hub қандай рөл атқарды?
— Qala AI жұмысын бастаған кезден-ақ Astana Hub резиденті болды. Astana Hub нетворкинг жағынан орасан зор қолдау көрсетеді. Бізді шетелдік делегациялармен кездесулерге жиі шақырады, Қазақстанның мемлекеттік сектор өкілдерімен тікелей диалог орнатуға мүмкіндік береді. Бұл B2G бағытындағы күрделі инфрақұрылымдық шешімдерді ілгерілету үшін аса қажет. 2025 жылы хабтың қолдауымен Digital Almaty форумында өткен Industrial Artificial Intelligence (AI) Battle стартаптар байқауында жеңіске жетіп, $15 мың алдық. Сол форумда Yandex Qazaqstan Startup Spotlight Award сыйлығын да иелендік.
«IT-компаниясыздар ғой, бұл деректерді жай ғана парсинг арқылы жинай саласыздар»
— Геоаналитикаға орасан зор көлемдегі ақпарат қажет. Деректерді қайдан аласыздар және олар қалай жиналады?
— Біз деректерді сатып аламыз. Бұл – клиенттерге жиі түсіндіруге тура келетін принципті ұстанымымыз. Қазақстанда адамдар фильмді тегін көруге үйренген, ақпарат үшін ақша төлеуді аса ұната бермейді. Тіпті ірі тапсырыс берушілердің өзі кейде: «Ақша төлеудің қажеті қанша? Сіздер IT-компаниясыздар ғой, бұл деректерді жай ғана парсинг арқылы жинай саласыздар», – деп сұрайды. Ал мен деректерді тұтыну мәдениетін қалыптастыруды қолдаймын. Сапалы ақпарат үшін ақша төлеу керек. Сонда дерек жеткізуші оған жауапкершілікпен қарап, оның дұрыстығы мен нақтылығына кепілдік береді.
Біріншіден, бастапқы деректерді байланыс операторлары мен фискалдық деректер операторларынан сатып аламыз. Бұл халықтың нақты тығыздығын, адамдардың қозғалысын және экономикалық белсенділікті көруге мүмкіндік береді. Екіншіден, 2GIS және Яндекспен серіктестігіміз бар. Олардан қызығушылық тудыратын нысандар, пайдаланушылардың белсенділігі, маршруттар туралы егжей-тегжейлі ақпарат сатып аламыз. Үшіншіден, спутниктен түсірілген ғарыштық суреттер сатып алынады. Олар NDVI сияқты экологиялық индекстерді, соның ішінде өсімдік жамылғысының индексін есептеу үшін қажет. Сонымен қатар Smart Data Ukimet секілді ашық мемлекеттік базалармен өзара интеграция жолға қойылған. Әрине, бұл ретте ЖИЦДМ арқылы ақпараттық қауіпсіздікке қатысты барлық рәсімдер сақталады.
— Сайтта өнімдер B2G (Resilient City) және B2B (Resilient Business) бағыттарына нақты бөлінген. Олардың архитектурасы мен мақсатының негізгі айырмашылығы неде?
— Resilient City Platform – қалалық әкімдіктерге арналған жүйе. Ол инфрақұрылым дамуының 70-тен астам көрсеткішін біріктіреді. Аналитика нақты бір ауладан бастап, тұтас ауданға дейін бірнеше деңгейдегі тор арқылы ұсынылады. Көрсеткіштер бес субиндекске бөлінген: экология, салынған орта (тұрғын үй), әлеуметтік инфрақұрылым, коммерция және көлік қолжетімділігі. Әкімдік қызметкері үшін бұл жай ғана картадағы ақпарат емес. Жүйеге what-if талдауы, яғни түрлі сценарийлерді модельдеу мүмкіндігі енгізілген. Мысалы, сегіз жаңа мектеп салу міндеті тұр делік. Платформа бас жоспардағы бос жерлерді ғана көрсетпейді. Мәселен, мектепті 300 метр солға жылжытса, халқы тығыз орналасқан шағын ауданның қажеттілігін жақсырақ өтей ала ма – соны да талдайды.
Платформа әр басқарманың KPI көрсеткіштері аясында нақты ұсыныстар береді: қай жерге ағаш отырғызу керек, қай жерде қоғамдық көлік бағыттарын күшейткен дұрыс – бәрін көрсетеді. Сонымен қатар AI-көмекші де бар. Егер шенеунікке шұғыл түрде анықтама дайындау қажет болса, чатқа: «Ағашы ең аз орналасқан жерлерді көрсет», – деп жаза алады. Жүйе өзі аналитикалық есеп жасап береді. Resilient Business Platform басқа міндетті шешеді. Коммерциялық нысан ашуға ең тиімді орынды табуға көмектеседі. Мекенжайдың коммерциялық әлеуеті есептеледі, тұрғындардың демографиялық портреті – жасы, табысы, қызығушылықтары туралы толық ақпарат беріледі. Мекенжайды енгізсеңіз, ЖИ ұсынған кеңестермен бірге толық аналитика аласыз.
— Мемлекеттік органдарға өнім сату үшін ұзақ уақыт керек. Әкімдіктермен жұмыс істегенде қандай бюрократиялық кедергілерге тап боласыздар?
— Венчурлық нарықта B2G стартап «red flag» саналады. Мәміленің ұзаққа созылатын циклінен инвесторлар шошиды, өйткені мемлекеттік жүйе өте баяу жұмыс істейді. Әкімдікке алты ай бойы платформаның тиімділігін дәлелдейсің. Содан кейін басшылық ауысады, әкімді басқа қызметке ауыстырады да, барлық байланысты қайтадан нөлден бастауға тура келеді. Бірақ жергілікті инновациялық шешімдер бір жерден пайда болуы керек қой. Үнемі тек шетелден немесе квазимемлекеттік алпауыттардан дайын шешім сатып ала беруге болмайды. Қаланың нақты мәселесін шешу – қоғамға тікелей әсер ету деген сөз.
Бақытымызға қарай, қатар дамып келе жатқан B2B бағыты бар. Соның арқасында компания табыс тауып, мемлекеттік келісімдер ұзаққа созылып жатқан кезде де командасын тұрақты ұстап, жұмысын жалғастыра алады.
— Өнімді қалай монетизацияладыңыздар? Өзін-өзі ақтап жатыр ма?
— Біз операциялық тұрғыдан өзін-өзі ақтайтын деңгейге жеттік. B2B сегментінде пакеттік және жазылым моделі қолданылады. Мысалы, ірі желілер, ритейл компаниялар немесе маркетплейстер ондаған мекенжайды шектеусіз талдау үшін жылдық жазылым сатып алады. Ал шағын бизнес 3–5 нысан бойынша бастапқы пакеттерді алады. Сол орындардың әрқайсысына қатысты егжей-тегжейлі аналитика жүргізуге болады. Тек 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында B2B сегментіндегі түсім $100 мыңнан асты. Мемлекеттік секторға келсек, біздің негізгі клиентіміз – Алматы. Сонымен қатар Петропавл, Ош, Наманган, Душанбе және Әбу-Дабиде пилоттық жобалар іске асырылды. Келісімшарттардың нақты сомасын жарияламаймыз. Бірақ қалалармен іске асырылған жобалардың жалпы көлемі қазірдің өзінде $1 млн-нан асты.
«Ешкім жер сілкінісін болжамайды. Біз қаланың оған қаншалықты дайын екенін бағалаймыз»
— 2025 жылдың көктемінде Алматыдағы сейсмикалық талдау бойынша жапониялық Nippon Koei компаниясымен меморандумға қол қойдыңыздар. Бұл идея қалай пайда болды және пилоттық жобаның мәні неде?
— Бұл жеке бастамамнан туды. Алматының урбанистикасы туралы айтып, сейсмикалық қауіпсіздікті елемеу – барып тұрған ақымақтық. Ұзақ уақыт бойы Төтенше жағдайлар департаментінің, әкімдіктердің, министрліктердің табалдырығын тоздырып, осы процесті цифрландыру идеясын ұсындым.
Бұл бағытта бұған дейін не істелгенін анықтай бастадым. Алматының сейсмикалық қауіпсіздігі бойынша соңғы маңызды зерттеу 2009 жылы аяқталғаны белгілі болды. Оны да дәл осы жапондар Жапония үкіметінің гранттық қаражатына жүргізген екен. Nippon Koei компаниясымен байланыс орнатып, олардың сеніміне кіру үшін көп уақыт кетті. Бұл – 1946 жылы құрылған, Жапониядағы ең көне инженерлік компания. Токиоға барып, олардың кеңсесінде бір апта жұмыс істеуге мүмкіндік алдым. Тіпті 2000-жылдары Алматыдағы «Орбита» ықшамауданында тұрған және сол зерттеуді жүргізген мамандардың өздерін де таптым. Меморандумға қол қойылғаннан кейін Қазақстанға оралып, жобаны мемлекетке қайтадан таныстыра бастадым. Нәтижесінде ауқымды бастаманы табиғи апаттар бағыты бойынша жеке бағдарламасы бар Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (БҰҰДБ) қолдады.
— Платформа Алматының сейсмикалық төзімділігін нақты қалай бағалайды?
— Әлемде ешкім жер сілкінісін болжай алмайды. Егер мүмкін болғанда, жапондар мұны әлдеқашан жасап қояр еді. Болжауға болатын нәрсе – қаланың соққыға қаншалықты дайын екені. Жоба ауқымды, үш жылға есептелген және төрт негізгі бағытты қамтиды. Бірінші бағыт – бүкіл қалалық инфрақұрылымның цифрлық моделін жасау. Әр ғимарат бойынша орасан зор көлемде дерек жинаймыз: салынған жылы, құрылыс материалдары, тозу деңгейі. Жүйе бес немесе жеті балдық жер сілкінісі басталған жағдайда нақты нысанның төтеп бере алатынын көрсетеді. Қанша үй қирауы мүмкін екенін де есептейді.
Екінші бағыт – инвестиция бағытталатын аймақтарды басымдық бойынша анықтау. Апат болмай тұрып, аса маңызды нысандарды нүктелік түрде күшейту үшін бюджетті қайда шұғыл бағыттау керектігін көрсетеді. Үшінші, өмірлік маңызы бар бағыт – жол желісіне қатысты саясат әзірлеу. Қуатты жер сілкінісі болған жағдайда қалада азаматтық көліктердің жүруіне қатаң тыйым салынатын көшелер болуы керек. Бұл магистральдар мүлде бос қалуға тиіс, сонда полиция, өрт сөндірушілер мен жедел жәрдем қызметі қаланың шалғай аудандары мен үйінділерге кедергісіз жете алады. Жақында болған дүмпулер кезінде алматылықтардың жаппай көлікке отырып, бір жаққа кетуге тырысып, жолдарды бітеп тастауы – шынайы апат болған жағдайда төтенше қызметтердің ешкімге көмектесе алмайтынының кепілі. Адамдар эвакуация пункттеріне жаяу жетуі керек және көмек міндетті түрде келетінін білуі тиіс. Төртінші бағыт – эвакуация пункттерін түгендеу және «қызыл код» жағдайында әр ведомство не істеуі керектігі жөнінде нақты жоспарлар әзірлеу. Су тасқыны мәселесі көптеген жергілікті атқарушы органның не істеу керектігін білмейтінін, олардың нақты регламенттері жоқ екенін көрсетті. Сонымен қатар эвакуация пункттерінің нақты жағдайын тексеру қажет. Апат болған жағдайда адамдардың белгіленген орындарға орналаса алатынын анық білуіміз керек. Мен әлемдегі сегіз жер сілкінісі музейіне бардым және табиғи апаттан зардап шеккендердің кейде баспанасыз ғана қалмай, қыста жалаң жерде ұйықтауға мәжбүр болғанын білемін. Қала ең нашар сценарийлерге дайын болуы керек.
Нәтижесінде біз Алматыны цифрландырғымыз келеді. Барлық аналитика экранда көрініп, деректерді көрнекі түрде пайдаланып, қай учаскелерге шұғыл назар аудару керектігін түсіну мүмкін болуы тиіс.
— Алдағы бес жылда Qala AI алдына қандай мақсаттар қойып отыр?
— Бес жылдан кейін сейсмикалық жоба толық енгізіліп, Алматы кез келген сценарийге дайын болады деген нық үміт бар. Qala AI қалалық экономика, геоаналитика және деректермен жұмыс істеу саласындағы орнын сақтайды. Алайда стратегиялық басымдық B2B бағытына ауысады: жаңа коммерциялық өнімдер әзірлейміз, ауқымымызды кеңейтеміз және инвестиция тартамыз. Сонымен бірге B2G жобалары да жалғаса береді. Бұл тұрғыдан біз үшін Өзбекстан нарығы тартымды. Ташкент Алматыға өте ұқсайды: онда ескі орамдар сүріліп, жаңа тұрғын үй кешендері салынып жатыр, халық тығыздығы жылдам өсуде. Ең маңыздысы – Ташкент тұрғындары 1966 жылғы жойқын жер сілкінісін жақсы біледі. Олар оның қайталануынан қауіптенеді. Сондықтан қауіпсіздік пен сауатты геокеңістіктік жоспарлауға деген сұраныс Қазақстанға қарағанда әлдеқайда өткір.
Kazakh Team Finds a New Way to Digitize Cities, Attracting Interest Abroad
Dana Shukirbayeva was born in Astana, graduated from Nazarbayev Intellectual School with a focus on physics and mathematics, and then moved to Moscow. She went on to study environmental science at Moscow State University before earning a master’s degree in urban spatial development management from the Higher School of Economics. Her career has taken her in a few very different directions. She worked at the Moscow Department of Transport, produced cultural special projects for the St. Petersburg International Economic Forum, and later helped export IT solutions to Saudi Arabia. In 2021, Dana returned to Kazakhstan and set up her own consulting firm. Later, she teamed up with entrepreneur Madi Saken, combining her analysts with his IT specialists. Together, they launched Qala AI, an UrbanTech startup building AI-powered platforms that help businesses and city authorities make decisions based on big data. For the joint Digital Business and Astana Hub project “100 Startup Stories from Central Eurasia”, Dana spoke about why the system analyzes 70 aspects of the urban environment, how data can help businesses avoid choosing the wrong location, the challenges B2G startups face in Kazakhstan, and why Almaty urgently needs to draw on Japan’s experience in earthquake resilience.
“We need to move away from the ‘facilities manager’ mindset in how cities are run”
— How did Qala AI get started? What was the problem you wanted to solve?
— After the pandemic, I kept working remotely from Astana for a Moscow-based IT company. At some point, I just got tired of it, quit, and started my own consulting firm. We focused on ESG consulting because, during the pandemic, I’d taken a course at Berkeley and earned a GRI certification. We prepared non-financial reports and carried out urban and sociological research for developers and construction companies. The real estate and development market here turned out to be fairly small, and there weren’t many specialists with a relevant professional background, so our expertise was in very high demand. At the same time, I was invited to teach geographic information systems, or GIS, to urban planning students at AlmaU. The students found it pretty dull to just work with maps, so I thought it would be much more interesting to let them get hands-on with real data. During my master’s, I’d had an amazing experience working with telecom data, so I decided to look for something similar in Kazakhstan. The university connected me with Almaty’s Digitalization Department, which was headed at the time by Bayan Konirbayev. He then introduced me to my future partner, Madi Saken.
Madi’s IT company had already been working with telecom operators for years. They cleaned their data, built data lakes, and structured information for city services. During COVID, for example, the city needed to track places where large numbers of people were gathering and identify subscribers’ work and home areas. They were mainly focused on the technical side, but as an urban planner, I could see there was a lot more we could do with the data. So I said to Madi, why don’t we work together? I had a team of experts in urban economics, environmental issues, and urban planning, and he had a really strong IT team. They just needed someone to point them in the right direction. In the autumn of 2023, we decided to take a chance, bring these two very different teams together, and start Qala AI.
We wanted to use big data to assess the urban environment as a whole and offer something like that to the Almaty city administration. Almaty is a very complex city geographically, with a lot of constraints and some serious risks, from the divide between wealthier and poorer neighborhoods to environmental issues, transport, and earthquakes. What we were proposing was a data-driven approach to managing the city. We also pushed the idea of resilience, which goes beyond sustainable development and is really about being prepared for risks. So we built a platform that helps plan the city’s development with all of these factors in mind.
— Who funded the startup in the beginning?
— In that sense, Qala AI isn’t really a typical startup because we didn’t go out looking for investment. Madi and I were bringing two existing teams together, so we already had clients and established relationships. For the first six months or so, we funded the startup ourselves. Then, while we were developing the product idea, we started taking on geomarketing projects for different retailers, developers, and construction companies. Those projects helped us keep the team going while we worked towards new contracts.
— How did Astana Hub help Qala AI grow?
— Qala AI joined Astana Hub as a resident when we launched. The biggest thing Astana Hub gives us is access to people and connections. We’re often invited to meetings with international delegations, and they also create opportunities for us to speak directly with representatives of Kazakhstan’s public sector. For complex infrastructure-focused B2G solutions like ours, that kind of access is absolutely essential. In 2025, with support from the Hub, we also won the Industrial Artificial Intelligence (AI) Battle startup competition at the Digital Almaty forum and received $15,000. At the same event, we were awarded the Yandex Qazaqstan Startup Spotlight Award.
“You’re an IT company, just scrape the data”
— Geoanalytics relies on huge amounts of information. Where does all that data come from, and how do you collect it?
— We pay for our data, and that’s something we feel quite strongly about. It’s also something we often have to explain to clients. In Kazakhstan, people are used to watching films for free, and there’s a similar reluctance to pay for information. Even large clients sometimes ask us, “Why pay for it? You’re an IT company, just scrape the data.” But I’m trying to encourage a different mindset around data. Good-quality information has value, and you need to pay for it so that the provider is accountable for what they supply and can stand behind its accuracy and validity.
First, we buy raw data from telecom operators and fiscal data operators. That gives us a picture of actual population density, how people move around, and where economic activity is happening. Second, we partner with 2GIS and Yandex and buy detailed data from them on points of interest, user activity, and travel routes. Third, we purchase satellite imagery, which we use to calculate environmental indicators such as NDVI, the normalized difference vegetation index. We also integrate with open government databases, including Smart Data Ukimet, while following all the required information security procedures through the Ministry of Digital Development, Innovation and Aerospace Industry.
— Your website clearly separates the products into B2G, Resilient City, and B2B, Resilient Business. What’s the main difference between the two in terms of how they’re built and what they’re designed to do?
— Resilient City Platform is designed for city administrations and brings together more than 70 indicators related to infrastructure development. The analytics can be viewed at different scales, from an individual courtyard all the way up to an entire district. The indicators are grouped into five sub-indices: environment, the built environment and housing, social infrastructure, commercial activity, and transport accessibility. For someone working at the city administration, it’s not just a map. The platform has a built-in “what-if” analysis feature, so users can model different scenarios. Say the city needs to build eight new schools. The platform doesn’t simply show empty spaces on the master plan. It can analyze whether moving a school 300 meters to the left, for example, would do a better job of serving a densely populated neighbourhood.
It also gives each department specific recommendations based on its KPIs, whether that means where to plant trees to tackle urban heat islands or where public transport routes need to be strengthened. There’s also an AI assistant. If an official urgently needs to prepare a briefing note, they can simply type something like, “Show me the areas with the fewest trees,” and the system will generate an analytical report. Resilient Business Platform solves a different problem: helping businesses find the most profitable location for a new outlet. It calculates the commercial potential of a specific address and gives you a detailed demographic profile of the area, including age, income, and interests. You simply enter an address and get a full analysis, along with AI-generated recommendations.
— Selling to the public sector usually means long sales cycles. What kind of bureaucracy do you have to deal with when working with city administrations?
— In venture capital, people often say that a B2G startup is a red flag. Investors are put off by the long sales cycles because government systems move slowly. You can spend six months building a relationship with a city administration and proving that the platform works, and then the leadership changes, the mayor gets moved to another position, and you have to start building those relationships all over again. But local innovative solutions have to come from somewhere. We can’t keep buying everything from abroad or relying only on huge quasi-government companies. If you’re solving a real problem for a city, you’re directly affecting people’s lives.
Luckily, we’ve been developing the B2B side at the same time. It gives the company a steady source of income and helps us keep the team going while all the lengthy government approvals are still moving through the system.
— How does the product make money, and has it reached the point where it pays for itself?
— We’ve reached operational break-even. On the B2B side, we use a mix of package-based pricing and subscriptions. Large chains, such as retailers or marketplaces, usually take out an annual subscription so they can analyze dozens of locations without any limits. Smaller businesses tend to buy starter packages covering three to five locations, with detailed analytics for each one. In the first half of 2026 alone, our B2B revenue was more than $100,000. In the public sector, Almaty is still our main client. We’ve also run pilot projects in Petropavlovsk, Osh, Namangan, Dushanbe, and Abu Dhabi. We don’t disclose the exact value of individual contracts, but the total value of the city projects we’ve completed has already passed $1 million.
“We’re not trying to predict earthquakes. We’re looking at how prepared a city is when one happens”
— In spring 2025, you signed a memorandum with Japanese company Nippon Koei on seismic analysis for Almaty. Where did the idea start, and what does the pilot involve?
— It started as a personal initiative. Talking about urban development in Almaty and ignoring seismic risk is, frankly, incredibly short-sighted. For a long time, I kept going to the emergency services, city administrations, and ministries with the idea of digitizing this whole process.
Then I started looking into what had actually been done in this area before. It turned out that the last major study of Almaty’s seismic safety was completed back in 2009, and it was carried out by a Japanese team with funding from the Japanese government. It took a lot of time to get through to Nippon Koei and build enough trust with them. It’s a long-established engineering company, founded back in 1946. Eventually, I got the chance to go to Tokyo and spend a week in their office. I even managed to track down the very same specialists who had lived in Almaty’s Orbita neighbourhood in the 2000s and carried out that original study. I came back to Kazakhstan with the memorandum already signed and started pitching the project to the government all over again. In the end, the larger initiative got support from the United Nations Development Programme, which has a dedicated area of work focused on natural disasters.
— How will the platform assess how well Almaty can withstand an earthquake?
— No one in the world can predict earthquakes. If that were possible, the Japanese would have figured it out a long time ago. What we can assess is how prepared a city is for the impact. It’s a large-scale, three-year project built around four main areas. The first part is building a digital model of the city’s entire infrastructure. We’re collecting a huge amount of data on every building, including when it was built, what materials were used, and how much wear and tear it has. The system will be able to show what could happen in an earthquake of, say, magnitude five or seven. Would a particular building withstand it? How many homes could collapse?
The second part follows directly from that: deciding where investment is needed most. In other words, where the city should urgently direct funding to strengthen critical infrastructure before a disaster happens. The third area is absolutely critical: developing clear rules for the road network. In a major earthquake, there need to be streets that civilian vehicles are strictly banned from using. Those routes have to stay completely clear so that police, fire crews, and ambulances can reach outlying areas and collapsed buildings without getting stuck in traffic. What happened during the recent tremors in Almaty showed exactly why this matters. People rushed to their cars and tried to drive somewhere, creating complete gridlock. In a real disaster, that would mean emergency services simply wouldn’t be able to reach people in time. People need to be able to walk to evacuation points and know that help will come to them. The fourth area is mapping all evacuation points and putting clear action plans in place for every government agency in the event of a “red alert.” The floods showed just how serious this problem is. Many local authorities simply don’t know what they’re supposed to do because there are no clear procedures in place. We also need to check the condition of the evacuation points. If a disaster happens, we need to know whether people will be able to stay in the places that have been designated for them. I’ve visited eight earthquake museums around the world, and I know that after some natural disasters, people weren’t just left without a roof over their heads. They were literally sleeping on the bare ground in winter. A city has to be prepared for the worst-case scenarios.
Ultimately, we want to digitize Almaty in a way that brings all of this analysis onto one screen, so the data is easy to work with and it’s immediately clear which areas need urgent attention.
— Where do you want Qala AI to be in five years?
— I really hope that in five years the seismic project will be fully in place and Almaty will be ready for whatever happens. Qala AI will definitely stay focused on urban economics, geoanalytics, and data. But strategically, we’ll be putting more emphasis on B2B: developing new commercial products, scaling the business, and attracting investment. We’ll still be working on B2G projects as well. Uzbekistan is particularly interesting to us in that respect. Tashkent has a lot in common with Almaty: old neighbourhoods are being demolished, new residential developments are going up, and population density is rising quickly. Most importantly, people there still remember the devastating 1966 earthquake. There’s a real concern that something similar could happen again, so the need for better safety measures and thoughtful geospatial planning is much more strongly felt there than it is in Kazakhstan.